KOBİ'ler İçin Platform Bağımlılığı Riski Türkiye'deki KOBİ'lerin Dijital Platformlara Stratejik Bağımlılığı Üzerine Yapısal Bir Değerlendirme
— Özet
Bu politika raporu, Türkiye'deki Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ) dijital platformlara stratejik bağımlılığını yapısal bir perspektiften ele almaktadır. Çalışma; gelir bağımlılığı, satış kanalı bağımlılığı ve müşteri erişim bağımlılığı olmak üzere üç boyutlu bir analitik çerçeve geliştirir. Türkiye KOBİ ekosisteminden derlenen ampirik kanıtlar; e-ticaret pazaryerleri, yemek dağıtım uygulamaları, sosyal medya reklamcılığı ve B2B aracı platformlarına olan bağımlılığın stratejik bir kırılganlık oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Rapor; komisyon yapıları, tek taraflı sözleşme değişiklikleri, algoritmik görünürlük yönetimi ve müşteri verisi kontrolü gibi mekanizmaların KOBİ'ler üzerindeki kümülatif etkilerini değerlendirmektedir. Bulgular ışığında; ex-ante düzenleyici çerçeve, asgari sözleşme standartları, veri taşınabilirliği zorunluluğu ve KOBİ koruyucu rekabet politikası araçlarını içeren altı eksenli bir politika önerisi seti sunulmaktadır.
Öne Çıkan Bulgular
- Türkiye KOBİ'lerinin %68'i en az bir dijital platforma stratejik düzeyde bağımlıdır
- Gelir bağımlılığı, satış kanalı bağımlılığı ve müşteri erişim bağımlılığı birbirini pekiştiren üç yapısal mekanizmadır
- Tek taraflı komisyon ve sözleşme değişiklikleri KOBİ kâr marjını ortalama %12-18 oranında erozyona uğratmaktadır
- Veri taşınabilirliği yokluğu, KOBİ'lerin platform değiştirme maliyetini orantısız biçimde artırmaktadır
- Ex-ante düzenleyici çerçeve, ex-post rekabet hukuku uygulamasının yetersiz kaldığı dijital piyasalar için zorunludur
— İçindekiler
- 01 Yönetici Özeti
- 02 Giriş: Platform Ekonomisinde KOBİ Konumu
- 03 Kavramsal Çerçeve: Üç Boyutlu Bağımlılık Modeli
- 04 Türkiye'de KOBİ-Platform İlişkisinin Yapısal Analizi
- 05 Bağımlılık Mekanizmaları ve Stratejik Risk Haritası
- 06 Uluslararası Karşılaştırma: AB, ABD ve UK Düzenleyici Yaklaşımları
- 07 Politika Önerileri: Altı Eksenli Çerçeve
- 08 Sonuç ve İleri Araştırma Gündemi
- — Kaynakça
Tam metin için PDF'i indirin veya Zenodo'da görüntüleyin.
— Bu Yayını Atıf İçin Kullanın
Bu politika raporu açık erişim ilkesiyle yayımlanmıştır. Aşağıdaki standartlarda atıf yapabilirsiniz.
Papatya, N., & Papatya, İ. K. (2026). KOBİ'ler İçin Platform Bağımlılığı Riski: Türkiye'deki KOBİ'lerin Dijital Platformlara Stratejik Bağımlılığı Üzerine Yapısal Bir Değerlendirme (Policy Report No. 01/2026; Version 1.0). EHPAGM — Ekosistem Hakimiyeti Politikaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi. https://doi.org/10.5281/zenodo.20318653
Papatya, Nurhan, and İlbey Kutluhan Papatya. "KOBİ'ler İçin Platform Bağımlılığı Riski: Türkiye'deki KOBİ'lerin Dijital Platformlara Stratejik Bağımlılığı Üzerine Yapısal Bir Değerlendirme." EHPAGM, Mayıs 2026, doi.org/10.5281/zenodo.20318653.
Papatya, Nurhan, and İlbey Kutluhan Papatya. 2026. "KOBİ'ler İçin Platform Bağımlılığı Riski: Türkiye'deki KOBİ'lerin Dijital Platformlara Stratejik Bağımlılığı Üzerine Yapısal Bir Değerlendirme." EHPAGM Policy Report 01/2026, Version 1.0. https://doi.org/10.5281/zenodo.20318653.
@techreport{papatya202601,
author = {Papatya, Nurhan and Papatya, İlbey Kutluhan},
title = {KOBİ'ler İçin Platform Bağımlılığı Riski: Türkiye'deki KOBİ'lerin Dijital Platformlara Stratejik Bağımlılığı Üzerine Yapısal Bir Değerlendirme},
institution = {EHPAGM — Ekosistem Hakimiyeti Politikaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi},
type = {Policy Report},
number = {01/2026},
year = {2026},
month = {May},
version = {1.0},
doi = {10.5281/zenodo.20318653},
url = {https://zenodo.org/records/20318653},
language = {tr}
}